Je stapt de speciaalbierwinkel binnen en ziet ineens overal drie letters staan die een paar jaar geleden nog nergens voorkwamen: XPA. Geen typefout van IPA, geen nieuwe hazy-variant, maar een complete eigen bierstijl die de afgelopen jaren vanuit Australië de wereld overneemt. En precies nu de hazy IPA aan het afkalven is, komt XPA op het perfecte moment binnen.
Het past in een grotere beweging. De Untappd Community Awards, waarbij bierliefhebbers wereldwijd stemmen op hun favorieten, kende dit jaar een gouden medaille toe aan een New Zealand IPA, een stijl die net als XPA de nadruk legt op frisheid en drinkbaarheid in plaats van op extremen. De slinger gaat terug naar het midden: minder pastei-achtige, overladen bieren, meer stijlen waar je gewoon een avond mee vooruit kunt.
Wat is een XPA nu eigenlijk
XPA staat voor extra pale ale, en het is precies wat de naam belooft: een extra lichte, extra drinkbare versie van de pale ale. Denk aan een kruising tussen een gewone pale ale en een West Coast IPA: helder van kleur, een stevig hoparoma, maar met een veel mildere bitterheid en een lager alcoholpercentage. Waar een IPA je na twee glazen soms al plat legt, drink je een XPA moeiteloos de hele avond door.
Er bestaat geen officiële definitie voor de stijl. Zelfs brouwersorganisaties als de Amerikaanse Brewers Association hebben XPA niet vastgelegd in hun richtlijnen, wat brouwers vrij laat om ermee te experimenteren. Dat maakt de stijl lastig te vangen in één vaste smaak, maar precies dat maakt hem ook interessant: elke brouwerij interpreteert 'm net iets anders.
Van een brouwerij in Australië naar wereldwijde hype
De stijl is niet gloednieuw. Al in 2008 dook de term op bij een brouwerij in Oregon, maar het was pas in 2016 dat XPA echt doorbrak, toen Balter Brewing in Australië zijn eerste XPA lanceerde. Brouwer Scotty Hargrave wilde een bier maken met extra veel smaak op een extra lichte basis, en die combinatie sloeg meteen aan. Binnen een paar jaar groeide XPA uit tot de populairste bierstijl van Australië, met grote namen als Coopers die al snel volgden.
Ondertussen is de stijl overgewaaid naar de Verenigde Staten, waar brouwerijen als Firestone Walker en pFriem inmiddels hun eigen versie op de markt hebben gebracht. In Nederland zie je de naam XPA nog niet overal op het etiket, maar brouwerijen die al langer met lichte, hopforward bieren experimenteren zitten qua stijl al dicht in de buurt. Het is een kwestie van tijd voordat de term ook hier gemeengoed wordt, net zoals dat eerder met de hazy IPA gebeurde.
Waarom hazy IPA nu plaatsmaakt voor XPA
Bijna tien jaar lang regeerde de hazy IPA de tapkraan: troebel, sappig, fors van smaak en vaak stevig qua alcohol. Die dominantie brokkelt nu af. Drinkers die jarenlang de meest extreme, hopgeladen bieren najoegen, merken dat ze eraan gewend zijn geraakt en juist verlangen naar iets rustigers. Ons eerdere artikel over hazy IPA liet al zien hoe dominant die stijl nog altijd is, maar de cijfers uit de Amerikaanse biermarkt wijzen inmiddels op een kentering: de verkoop van extreme, hoog-alcoholische hazy IPA's loopt terug, terwijl lichtere, drinkbaardere stijlen terrein winnen.
Die verschuiving past in een breder patroon. De Brewers Association voegde in de officiële bierstijlrichtlijnen voor 2026 zelfs een compleet nieuwe categorie toe, de rice lager, precies om die beweging naar lichtere, sessionable bieren te erkennen. XPA past naadloos in dat plaatje: het is het antwoord voor wie van hop houdt, maar geen zin meer heeft om na één glas al vol te zitten.
Zelf een XPA brouwen
Voor thuisbrouwers is XPA een dankbare stijl om mee te experimenteren, juist omdat er geen strikte regels gelden. Begin met een lichte moutbasis, bijvoorbeeld pilsmout met een klein aandeel tarwe- of havermout voor body, en houd het alcoholpercentage rond de 4 tot 4,5 procent. Ga vervolgens vol in op de hopgift aan het einde van de kook en tijdens het droghoppen. Cascade, Citra en Galaxy werken allemaal goed voor die frisse, citrusachtige toon die de stijl kenmerkt.
Wil je het jezelf nog makkelijker maken? Gebruik kveik gist voor de vergisting. Die gist werkt snel en op hogere temperaturen, en levert een schone smaak zonder de fruitige esters die je bij een klassieke ale-gist krijgt. Precies wat je bij een stijl als XPA wilt: de hop laten schitteren zonder ruis van de gist eromheen.
Een laatste tip: bewaar je XPA koud en drink 'm vers. De stijl leunt volledig op hoparoma, en dat aroma verdwijnt sneller dan bij een stevigere IPA. Binnen twee tot drie weken na het bottelen is je bier op zijn best.
Dit is het bier om nu in huis te halen
De volgende keer dat je in de schappen staat en een etiket met 'XPA' tegenkomt, sla 'm niet over uit onwetendheid. Het is precies het bier voor wie hop wil proeven zonder de zware bitterheid of het hoge alcoholpercentage van een IPA. Met de hazy IPA op zijn retour is de kans groot dat je dit label de komende maanden steeds vaker tegenkomt, ook op Nederlandse bierkaarten en bij je lokale slijter. Vraag er gewoon naar bij je speciaalbierzaak: brouwers experimenteren volop, en de beste manier om de stijl te leren kennen is gewoon proeven en vergelijken.