De eerste kille avonden zijn er al een paar weken, en dat zie je meteen terug in de kroeg en op het schap bij de slijter. Oktober is zonder twijfel de bokbiermaand van Nederland. Overal duiken de donkerrode, zoetbittere bieren weer op, van de supermarkt tot de tapkraan van de bruine kroeg om de hoek. Dit najaar lijkt de belangstelling groter dan ooit, met uitverkochte proeverijen en brouwerijen die moeite hebben om de vraag bij te benen.
Wat een bokbier precies tot een bokbier maakt
Een bokbier is een ondergistend bier, dus een lager, met een alcoholpercentage dat meestal tussen de 6 en 7,5 procent ligt. De kleur loopt van koperbruin tot bijna zwart, en de smaak is mout-zoet met een droge, licht bittere afdronk. De stijl komt oorspronkelijk uit het Duitse Einbeck en kreeg zijn naam via een verbastering van "Einbecker" naar "Ainpöckisch" en uiteindelijk "bock". Dat die naam toevallig samenvalt met het Nederlandse woord voor het dier is puur toeval, maar brouwers grepen het gretig aan: op bijna elk bokbieretiket staat een geit of een bok afgebeeld. Nederlandse brouwers maakten er in de negentiende eeuw hun eigen seizoenstraditie van, zoals Wikipedia ook beschrijft. Er bestaat ook een lentevariant, de lentebok, maar die krijgt nooit evenveel aandacht als zijn donkere broer in het najaar. Sindsdien is het bier onlosmakelijk verbonden met de overgang naar de kou.
Waarom Nederlanders er elk najaar weer naar grijpen
Het gaat niet alleen om smaak. Bokbier is een ritueel. Zodra de bladeren vallen en de barbecue de schuur in gaat, schakelen veel bierdrinkers automatisch over op iets zwaarders en warmers. Het past bij stamppot, wild en andere herfstgerechten, en het voelt passend bij een avond op de bank terwijl het buiten regent. Veel bruine kroegen, van het type dat je ook terugvindt op de erfgoedlijst van Nederland, zetten bokbier in oktober standaard op de kaart. Grote brouwerijen spelen daar bewust op in met campagnes die precies op de eerste herfststorm getimed zijn.
Met welk eten bokbier het beste combineert
Bokbier is te zwaar voor een lichte lunchsalade, maar past juist uitstekend bij het soort maaltijden dat in oktober op tafel komt. Stamppot met rookworst, een stevige hertenbiefstuk of een wildragout vinden in de mout-zoetheid van een bok een natuurlijke tegenhanger. Ook bij kaas werkt het goed, zeker bij oudere, zoutige soorten die om iets zoets vragen om de scherpte te temperen. Sommige brouwerijen en chocolatiers experimenteren inmiddels met bokbier als ingrediënt in bonbons en taarten, waarbij de karamel- en moutnoten van het bier mooi samenkomen met pure chocolade. Je hoeft er niet voor naar een speciaalzaak: de combinatie werkt net zo goed thuis aan de keukentafel.
De bokbierfestivals die de trend bewijzen
Dat de hype dit jaar extra groot is, zie je aan de festivalagenda. Begin oktober trok het PINT Bockbierfestival in De Hallen in Amsterdam, inmiddels aan zijn 44e editie, weer een volle zaal met meer dan veertig verschillende bokbieren. Twee weken later gebeurde hetzelfde op het Janskerkhof in Utrecht, waar het lokale Bockbier Festival meer dan 25 bieren van Nederlandse en buitenlandse brouwerijen liet proeven. Eind oktober volgt in Nijmegen nog een kleinschalige proeverij, met plek voor maximaal 25 bezoekers en een toegangsprijs die ruim onder de dertig euro blijft. Dat soort evenementen groeien de laatste jaren gestaag, simpelweg omdat steeds meer brouwerijen een eigen bok op de markt brengen en festivalorganisatoren daardoor makkelijker aan een gevarieerde kaart komen. Wie zelf graag van kroeg naar kroeg trekt, kan dat najaarsgevoel ook prima combineren met een eigen kroegentocht, al dan niet met een glas bok in de hand.
Welke bokbieren je dit jaar moet proeven
Hertog Jan Bockbier staat al jaren in de top drie van de best verkochte najaarsbieren in de supermarkt, met 6,5 procent alcohol en een stevige, karamelachtige body. Alfa Herfstbok is de robijnrode tegenhanger uit Limburg en mikt bewust op een zachtere, rondere smaak. Wie liever iets stoerders wil, kiest voor La Trappe Bockbier, een trappistenbok die flink zwaarder uitpakt dan de supermarktvarianten. Ook Gulpener brengt elk jaar een eigen bok uit, met een duidelijk drogere afdronk, en Jopen uit Haarlem zet met zijn Bokbier juist in op meer hopkarakter dan de klassieke supermarktversies. Steeds meer brouwerijen brengen daarnaast een alcoholvrije bok op de markt, een logisch gevolg van hoe alcoholvrij bier de laatste jaren is verbeterd. Wie het najaarsgevoel wil zonder de kater, hoeft dus niet meer over te stappen op cola.
Nu is het moment om bokbier een eerlijke kans te geven
Bokbier is geen bier dat je het hele jaar drinkt, en dat is precies wat het bijzonder maakt. De komende weken is het seizoen op zijn hoogtepunt, met volle brouwerijschappen en de laatste festivals die nog open staan. Pak een glas Hertog Jan of Alfa Herfstbok erbij op een regenachtige avond, of zoek een bruine kroeg op die de kaart nog even heeft aangepast. Daarna duurt het weer een heel jaar voordat de bok terugkomt.